نکات و قوانین مهم مرتبط با فرزند خواندگی:

مطابق قوانین فرزند خواندگی، اساسی‌ترین شرط در رابطه با قبول کودک به عنوان فرزندخوانده، این است که کودک یا کودکانی را می‌توان به عنوان فرزندخوانده قبول نمود که والدین یا جد پدری آن‌ها، موجود و در قید حیات نبوده یا در فرض وجود، امکان شناسایی آن‌ها ممکن نباشد. هم‌چنین، کودک یا کودکان موضوع فرزندخواندگی باید تحت حمایت و ‏سرپرستی سازمان بهزیستی بوده و به عبارتی، قبل از سپردن آن‌ها به افراد متقاضی فرزندخواندگی، می‌بایست از طریق مراجع ‏قضایی، در اختیار سازمان بهزیستی قرار گرفته باشند. لازم به ذکر است که قانون به منظور امکان به سرپرستی گرفتن کودکان مذکور، وجود برخی شرایط را برای زوجین داوطلب، ضروری دانسته است. این شرایط عبارتند از:

  • ایرانی بودن و هم‌چنین مقیم در ایران بودن زوجین متقاضی سرپرستی
  • گذشت حداقل پنج سال از تاریخ ازدواج زوجین متقاضی و نداشتن فرزند
  • داشتن حداقل ۳۰ سال سن برای هر دو یا یکی از زوجین داوطلب
  • عدم وجود محکومیت مؤثر کیفری زوجین متقاضی
  • دارا بودن صلاحیت اخلاقی زوجین داوطلب
  • وجود تمکن مالی متعارف برای زوجین متقاضی یا حداقل تمکن مالی متعارف یکی از ایشان
  • عدم ابتلای زوجین متقاضی به هیچ‌گونه بیماری صعب‌العلاج
  • عدم اعتیاد زوجین داوطلب به مواد مخدر، الکل و روان‌گردان‌ها


باید توجه داشت که هرگاه زوجین از نظر پزشکی نتوانند صاحب فرزند شوند، احراز و تشخیص معافیت از شرایط سنی زوجین و شرط گذشت مدت ۵ سال از ازدواج و نداشتن فرزند، به عهده دادگاه است.‏

به موجب قانون و به منظور حفظ منافع فرزند، تأمین و تضمین آینده وی و هم‌چنین، جبران عدم برخورداری فرزندخوانده از ارث والدین سرپرست، می‌بایست یک سوم اموال ‏ایشان به فرزند خوانده از طریق دفترخانه‌های رسمی و یا مراجع قضایی انتقال یابد.

در نهایت این‌که بنا به پیش‌بینی قانون، حکم سرپرستی درصورت تشخیص سازمان بهزیستی مبنی برآسیب‌پذیری کودک و عدم شایستگی والدین قانونی یا مراجعه ‏والدین حقیقی کودک، با حکم دادگاه، قابلیت فسخ دارد.
در حقوق ایران و به موجب قوانین و مقررات مربوط به سرپرستی کودکان، شرایطی پیش‌بینی شده است که افراد متقاضی نگهداری از کودکان بی‌سرپرست، بتوانند با کمک نهادهای دولتی از جمله سازمان بهزیستی، سرپرستی این کودکان را بر عهده بگیرند.

از قوانین فرزندخواندگی اطلاع دارید؟

در حال حاضر و مطابق با قوانین مربوطه، کودکان و نوجوانانی را می‌توان به سرپرستی قبول نمود که زیر ۱۶ سال سن داشته و دارای حداقل یکی از شرایط زیر باشند:

  • امکان شناخت پدر، مادر و جد پدری (پدربزرگ) آن‌ها وجود نداشته باشد.
  • هیچ‌یک از پدر، مادر یا جد پدری آن‌ها زنده نباشند.
  • کودکان و نوجوانانی که سرپرستی آن‌ها از سوی دادگاه به بهزیستی سپرده شده است و تا دو سال بعد از آن، پدر، مادر یا جد پدری آن‌ها برای سرپرستی به بهزیستی مراجعه نکرده باشند.
  • نگهداری و تربیت کودکان تحت سرپرستی بر عهده سرپرستان است. هزینه حضانت در وهله اول با پدرخوانده است و در صورت فوت او، بر عهده مادرخوانده خواهد بود.
  • در نهایت باید توجه داشت طبق قوانین فرزند خواندگی، جدایی زوجین سرپرست یا فوت یکی از آن‌ها، موجب بطلان حکم سرپرستی نخواهد شد.