بررسی مهمترین جرایم و تخلفات بورسی

  1. معامله یا سوء استفاده مبتنی بر اطلاعات نهانی:
    «بند ٣٢ ماده یک قانون بازار اوراق بهادار، اطلاعات نهانی را هرگونه اطلاعات افشا ‌نشده‌ای برای عموم می‌داند که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به اوراق بهادار، معاملات یا ناشر آن مربوط می‌شود و در صورت انتشار، بر قیمت یا تصمیم سرمایه‌گذاران برای معامله اوراق بهادار مربوطه تأثیر می‌گذارد».
  2. فراهم کردن موجبات افشاء و انتشارات در غیر موارد مقرر:
    «اطلاع‌رسانی در فرآیند پذیره‌نویسی اوراق بهادار و یا معاملات ثانویه مربوط به آنها اهمیت به‌سزایی دارد. بخش عمده‌ای از جرایم و مجازات‌ها نیز به اقدامات مجرمانه مربوط به افشا یا عدم افشای اطلاعات یا سوء‌استفاده از اطلاعات در غیر موارد مصرح قانونی اختصاص دارد».
  3. دستکاری بازار:
    «توسل به اقداماتی مانند معاملات صوری، سفارش چینی در یک حجم مشخص، افزایش قیمت سهام یک شرکت خاص با شایعه‌سازی و جمع‌آوری سهام در قیمت پایین به منظور کسب سود از مصادیق بارز جرم دستکاری در قیمت‌ها است که خود باعث تاثیرگذاری بر قیمت و یا تصمیم سرمایه‌گذاران می‌گردد».
  4. سوء‌استفاده کارگزاران، معامله‌گران، یا بازارگردانان از اوراق بهادار و وجوه مشتریان:
    «بدین توضیح که کارگزار، معامله‌گر یا بازارگردان از اوراق بهادار و وجوهی که برای انجام معامله به وی سپرده شده به نفع خود یا دیگری برخلاف قانون استفاده نماید».

برخی دیگر از مصادیق جرایم بورسی

  • – انتشار آگهی یا اعلامیه پذیره‌نویسی بدون تائید سازمان بورس
  • – عدم ارائه اطلاعات مهم به سازمان بورس
  • – سوء استفاده از اطلاعات، اسناد و یا گزارش‌های خلاف واقع مربوط به اوراق بهادار
  • – مبادرت به فعالیت‌های مستلزم اخذ مجوز یا معرفی خود تحت آن عناوین
  • – مبادرت به انجام فعالیت کارگزاری، معامله‌گری‌، بازارگردانی، مشاوره بدون اخذ مجوز
  • – تخلف در تهیه گزارش‌های مورد نظر قانون بازار اوراق بهادار و عدم رعایت مقررات قانونی، استانداردهای حسابداری و گزارش‌دهی مالی، آیین‌نامه‌ها ودستورالعمل‌های اجرایی ابلاغی سازمان بورس و اوراق بهادار

ضمانت اجراهای کیفری و مدنی متخلفین در بازار اوراق بهادار:

مجازات هر یک از جرایمی که ذکر شد به موجب بند ۳ ماده ۴۶ قانون بورس و اوراق بها‌دار مصوب آذرماه ۱۳۸۴ حسب مورد ۳ ماه تا ۱ سال حبس تعزیری یا پرداخت جزای نقدی معادل دو تا پنج برابر سود به دست آمده یا زیان متحمل نشده یا هر دو، مجازات پیش‌بینی شده است.

در خصوص ضمانت اجرای مدنی یا حقوقی به موجب ذیل ماده ۵۲ قانون بازار اوراق بهادار چنانچه در اثر جرایم مذکور، ضرر و زیانی متوجه سایر اشخاص شود، شخص زیان‌دیده می‌تواند برای جبران آن به مراجع ذی‌صلاح قضایی مراجعه و وفق مقررات آئین دادرسی مدنی دادخواست ضرر و زیان تسلیم کند.